Bệnh suy thận mạn

Chức năng của thận

Con người có 2 quả thận. Thận có hình dạng như hạt đậu và kích thước cỡ bằng nắm tay. Chúng nằm ở hai bên cột sống, ở gần thắt lưng. Hầu hết mọi người đều cho rẳng thận chỉ có chức năng bài tiết nước tiểu, nhưng thật ra thì thận thực hiện nhiều chức năng hơn thế.

Một số chức năng quan trọng của thận:

  • Loại bỏ các chất cặn bã và chất lỏng dư thừa ra khỏi cơ thể (được loại bỏ qua nước tiểu).
  • Điều tiết sự cân bằng axit-bazơ để ngăn ngừa tình trạng dư axit trong máu.
  • Sản xuất các hormone giúp điều hòa huyết áp và hormone Erythropoietin đóng vai trò quan trọng trong việc sản xuất hồng cầu. Người bệnh suy thận thường không thể tạo ra đủ hormone Erythropoietin, dẫn đến tình trạng thiếu hồng cầu – thiếu máu. Máu không đủ lên não và các cơ, do đó người bệnh có thể thường xuyên cảm thấy mệt mỏi, chóng mặt, khó tập trung, và hay quên.
  • Góp phần ảnh hưởng đến lượng canxi trong máu và quá trình sản xuất vitamin D. Đây là vitamin cần thiết trong quá trình khoáng hóa, giúp ổn định xương.
hình dáng thận
Bạn có biết?
  • Thận khỏe mạnh có thể lọc khoảng 1500 lít máu mỗi ngày.
  • Huyết áp cao có thể dẫn đến bệnh thận mạn, và bệnh thận mạn cũng có thể làm tăng huyết áp.
  • Nhóm nguy cơ mắc bệnh thận cao bao gồm người mắc bệnh tiểu đường, tăng huyết áp và tiền sử gia đình bị bệnh thận.
  • Mức lọc cầu thận (GFR) là chỉ số ước tính tốt nhất cho chức năng thận.
  • Protein niệu (protein có trong nước tiểu) là dấu hiệu của bệnh thận mạn tính.
  • Bệnh lý tim mạch (bệnh lý mạch vành, phì đại thất trái, suy tim…) là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở bệnh nhân suy thận.

Bệnh suy thận mạn

Bệnh thận mạn (Chronic kidney disease), hay còn gọi là bệnh suy thận mạn (Chronic kidney failure), là quá trình chức năng thận bị mất dần theo thời gian. Thận không thể lọc máu dẫn đến chất thải và dịch dư thừa tích tụ trong cơ thể. Một số biến chứng khác của bệnh thận mạn là cao huyết áp, thiếu máu, xương yếu, tổn thương thần kinh, suy dinh dưỡng, ứ dịch gây phù nề tay chân. Ngoài ra, bệnh thận còn làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim và mạch máu. Những biến chứng này có thể diễn tiến chậm trong một khoảng thời gian dài.

Các giai đoạn suy thận mạn

Trong giai đoạn đầu, người bệnh có thể không có dấu hiệu hay triệu chứng, không nhận ra rằng mình đang bị bệnh thận cho đến khi tình trạng bệnh đã tiến triển nặng.

Bệnh thận mạn được chia thành 5 giai đoạn. Bệnh có thể tiến triển trong nhiều năm từ chức năng thận dưới mức bình thường (giai đoạn 1) đến suy thận (giai đoạn 5). Điều trị bệnh thận mạn chủ yếu là làm chậm tiến triển các tổn thương của thận, giảm nhẹ biến chứng, kiểm soát các bệnh lý nền. Khi bệnh trở nên nặng hơn và dẫn đến suy thận, người bệnh phải điều trị bằng phương pháp lọc máu hoặc ghép thận để duy trì sự sống.

Bệnh suy thận mạn

Triệu chứng suy thận

Dấu hiệu và triệu chứng của bệnh thận mạn phát triển theo sự tiến triển của tổn thương thận trong thời gian dài. Suy giảm chức năng thận gây ra sự tích tụ chất lỏng, chất thải trong cơ thể và gây ra các vấn đề về cân bằng điện giải. Tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của tổn thương thận, dấu hiệu và triệu chứng có thể bao gồm:

  • Buồn nôn
  • Nôn mửa
  • Ăn mất ngon
  • Mệt mỏi và suy nhược
  • Khó ngủ
  • Đi tiểu nhiều hơn hoặc ít hơn
  • Mất tinh thần
  • Chuột rút
  • Sưng bàn chân và mắt cá chân
  • Da ngứa, khô
  • Huyết áp cao (tăng huyết áp) khó kiểm soát
  • Khó thở, nếu chất lỏng tích tụ trong phổi
  • Đau ngực, nếu chất lỏng tích tụ xung quanh niêm mạc tim

Nguyên nhân suy thận mạn

Một số bệnh lý và tình trạng có thể gây ra bệnh thận mạn:

  • Bệnh đái tháo đường loại 1 hoặc loại 2
  • Huyết áp cao
  • Viêm cầu thận
  • Viêm thận kẽ
  • Bệnh thận đa nang hoặc các bệnh thận di truyền khác
  • Tắc nghẽn đường tiết niệu trong thời gian dài, do phì đại tuyến tiền liệt, sỏi thận hoặc một số bệnh ung thư
  • Trào ngược bàng quang niệu quản, một tình trạng khiến nước tiểu trào ngược vào thận của bạn
  • Nhiễm trùng thận tái phát, còn được gọi là viêm bể thận

Hai nguyên nhân phổ biến nhất là do bệnh đái tháo đường và huyết áp cao.

Yếu tố nguy cơ

Bệnh suy thận mạn

Chẩn đoán suy thận mạn

Bước đầu tiên để chẩn đoán bệnh thận, bác sĩ sẽ hỏi về tiền sử gia đình của bệnh nhân. Ngoài ra, bác sĩ có thể đặt thêm câu hỏi về việc liệu bệnh nhân đã được chẩn đoán mắc bệnh cao huyết áp hay đái tháo đường, có đang dùng thuốc nào có thể ảnh hưởng đến chức năng thận hay không, và có nhận thấy những thay đổi trong thói quen đi tiểu của mình.

Tiếp theo, bác sĩ sẽ tiến hành khám sức khỏe, kiểm tra các dấu hiệu có vấn đề với tim hoặc mạch máu. Bác sĩ sẽ cho bệnh nhân thực hiện một số xét nghiệm và thủ tục nhất định để xác định mức độ (giai đoạn) bệnh thận:

  • Xét nghiệm máu: Các xét nghiệm chức năng thận để tìm mức độ của các chất thải, chẳng hạn như creatinine và urê trong máu.
  • Xét nghiệm nước tiểu: Phân tích nước tiểu có thể cho thấy những bất thường chỉ ra suy thận và giúp xác định nguyên nhân của bệnh thận.
  • Siêu âm thận để đánh giá cấu trúc và kích thước thận.
  • Sinh thiết thận.

Cách điều trị suy thận mạn

Điều trị bệnh thận mạn tập trung vào việc làm chậm sự tiến triển của tổn thương thận, thường là bằng cách kiểm soát nguyên nhân gây ra bệnh và ngăn ngừa biến chứng. Bệnh thận mạn tính nếu không được kiểm soát tốt có thể tiến triển thành suy thận giai đoạn cuối, gây tử vong nếu không lọc máu hoặc ghép thận.

Tìm hiểu thêm về: Các phương pháp điều trị suy thận mạn

Câu hỏi thường gặp

  1. Suy thận mạn tính có nguy hiểm không?

Bệnh thận mạn có thể gây ảnh hưởng đến hầu hết mọi cơ quan của cơ thể bạn. Một số biến chứng tiềm ẩn của bệnh thận mạn bao gồm:

  • Giữ nước, dẫn đến phù ở tay, chân, huyết áp cao, tích tụ chất lỏng trong phổi của bệnh nhân (phù phổi).
  • Nồng độ kali trong máu tăng đột ngột, làm suy giảm chức năng tim và có thể đe dọa tính mạng.
  • Thiếu máu.
  • Bệnh tim.
  • Xương yếu và tăng nguy cơ gãy xương.
  • Giảm ham muốn tình dục, rối loạn cương dương hoặc giảm khả năng sinh sản.
  • Tổn thương hệ thống thần kinh trung ương, có thể gây khó tập trung, thay đổi tính cách hoặc co giật.
  • Suy giảm miễn dịch, khiến bệnh nhân dễ bị nhiễm trùng hơn.
  • Viêm màng ngoài tim.
  • Các biến chứng mang thai, gây rủi ro cho người mẹ và thai nhi đang phát triển.
  • Thiệt hại không thể phục hồi cho thận (bệnh thận giai đoạn cuối), cuối cùng bệnh nhân phải lọc máu hoặc ghép thận để tồn tại.
2. Bệnh suy thận mạn tính có chữa được không? Làm thế nào để làm chậm sự tiến triển của bệnh suy thận?

Chức năng thận khi đã suy yếu thì không thể hồi phục lại hoàn toàn, tuy nhiên, bác sĩ sẽ tư vấn phương pháp điều trị để giúp bệnh không trở nên tồi tệ hơn. Bằng cách tuân theo kế hoạch điều trị và thực hiện những thay đổi tích cực trong cuộc sống, bệnh nhân hoàn toàn có thể bảo tồn sức khỏe cho thận của mình.

Thực hiện các bước sau để làm chậm quá trình tổn thương thận:

  • Dùng các loại thuốc điều trị do bác sĩ kê đơn. Điều quan trọng là phải kiểm soát tốt huyết áp và bệnh đái tháo đường.
  • Thường xuyên tái khám với bác sĩ Nội thận để kiểm tra chức năng thận bằng cách xét nghiệm máu, siêu âm, và khám tổng quát.
  • Ăn uống lành mạnh, có lợi cho thận. Bác sĩ sẽ tư vấn những thực phẩm mà bệnh nhân nên và không nên dùng.
  • Tập thể dục ít nhất 30 phút trong hầu hết các ngày trong tuần.
  • Uống ít rượu, bia.
  • Bỏ hút thuốc lá.
3. Chế độ ăn cho người suy thận mạn tính như thế nào?
  • Ăn đúng số lượng và đúng loại protein

Có quá ít protein có thể khiến da, tóc và móng tay bị yếu. Nhưng có quá nhiều protein khiến thận của bệnh nhân phải làm việc nhiều hơn và gây thêm tổn thương, vì khi cơ thể sử dụng protein, nó sẽ tạo ra các chất thải mà thận phải lọc. Bệnh nhân suy thận mạn cần điều chỉnh lượng protein nạp vào. Lượng protein bạn nên ăn tùy thuộc vào cân nặng, mức độ hoạt động và sức khỏe của bệnh nhân. Bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng có thể yêu cầu bệnh nhân thay đổi loại protein thường dùng. Ví dụ, bệnh nhân có thể cần ăn nhiều thực phẩm giàu protein và ít chất béo, chẳng hạn như trứng, gà không da, và gà tây.

  • Chọn đúng loại chất béo

Chất béo cung cấp năng lượng và giúp hấp thu một số vitamin trong thức ăn. Cần ăn một số chất béo trong kế hoạch ăn uống để duy trì sức khỏe. Tuy nhiên, quá nhiều chất béo có thể dẫn đến tăng cân và bệnh tim. Bệnh nhân cần hạn chế chất béo trong bữa ăn và chọn loại chất béo lành mạnh hơn, chẳng hạn như dầu ô liu.

  • Chọn carbohydrate nguyên hạt

Quá nhiều carbohydrate có thể dẫn đến tăng cân. Khi bị bệnh thận, bệnh nhân tốt nhất nên chọn dùng ngũ cốc nguyên hạt và các loại carbohydrate lành mạnh như trái cây và rau quả. Các loại carbohydrate không lành mạnh , nên tránh dùng bao gồm đường, mật ong, kẹo cứng, nước ngọt và đồ uống có đường khác.

  • Chọn và chế biến thức ăn có ít natri (muối)

Dùng thực phẩm đóng hộp và cho nhiều muối khi nấu ăn có thể dẫn đến ăn quá nhiều natri, khiến cơ thể giữ nước, dẫn đến sưng tấy và tăng huyết áp. Điều này có thể làm tổn thương thận của bệnh nhân nhiều hơn và khiến tim phải làm việc nhiều hơn. Một trong những điều tốt nhất mà bệnh nhân có thể làm là hạn chế lượng muối (natri) ăn vào. Nguyên tắc chung là không dùng nhiều hơn 2,300 mg natri mỗi ngày.

Xét nghiệm là cách duy nhất để xác thực tình trạng bệnh. Các dấu hiệu cảnh báo và triệu chứng của bệnh thận mạn tính thường không dễ nhận biết. Có nhiều người mắc bệnh suy thận thường không biểu hiện triệu chứng gì cho đến khi bệnh đã tiến triển đến giai đoạn nặng. Cần hẹn khám với bác sĩ Nội thận ngay khi phát hiện mình đang có các dấu hiệu hoặc triệu chứng của bệnh thận. Phát hiện bệnh sớm có thể giúp ngăn ngừa bệnh thận tiến triển thành suy thận giai đoạn cuối. Đối với người đang khỏe mạnh, hãy quan tâm nhiều hơn đến sức khỏe của thận và mỗi năm thực hiện xét nghiệm tầm soát chức năng thận để kiểm tra.

Phòng khám Nội Thận

Phòng khám Nội thận tại Bệnh viện Đức Khang quy tụ đội ngũ bác sĩ chuyên gia đầu ngành về, Nội tổng quát và Nội thận. Các bác sĩ không chỉ giỏi chuyên môn mà còn tận tâm với người bệnh, dành nhiều thời gian tư vấn, giải thích rõ ràng về bệnh tình cho người bệnh hiểu.

Bệnh viện Đức Khang nổi bật với các dịch vụ thăm khám, tầm soát, và điều trị tất cả các bệnh lý về Nội thận như suy thận cấp, suy thận mạn, chạy thận cho bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối, lupus ban đỏ, viêm cầu thận, hội chứng thận hư, nhiễm trùng thận, và theo dõi sau ghép thận.

BS CKII Phạm Thị Chải là cây đại thụ trong chuyên khoa Nội thận tại TP. HCM, cùng với BS CKII Nguyễn Thị Thu Hà, các bác sĩ đều đã từng có nhiều năm kinh nghiệm khám và điều trị tất cả các bệnh lý về thận tại bệnh viện Chợ Rẫy.

Đội ngũ bác sĩ

Bs CKII Trịnh Thanh Mai

BS CKII Trịnh Thanh Mai

Trưởng Khoa Khám Bệnh
Khoa Khám Bệnh, Phòng khám nội tổng hợp, Phòng khám tim mạch
BS CKII Phạm Thị Chải

BS CKII Phạm Thị Chải

Bác Sĩ Nội Thận
Khoa Khám Bệnh, Phòng khám nội thận
BS CKII Nguyễn Thị Thu Hà

BS CKII Nguyễn Thị Thu Hà

Bác Sĩ Nội Thận
Khoa Khám Bệnh, Phòng khám nội thận

Đặt hẹn với Phòng khám Nội Thận

 Điền thông tin vào phiếu đặt hẹn TẠI ĐÂY

 Gọi vào Hotline Bệnh Viện 0903.056.132

 Trực tiếp đến đăng ký khám tại Bệnh viện Đức Khang

500 Ngô Gia Tự, P9, Q5, TP. HCM (cổng số 1)

129A Nguyễn Chí Thanh, P9, Q5, TP. HCM (cổng số 2)

Nguồn tham khảo

  1. Kidney-friendly eating plan. American Kidney Fund website. Available at: https://www.kidneyfund.org/living-kidney-disease/healthy-eating-activity/kidney-friendly-eating-plan . Accessed April 26, 2022.
  2. How your kidneys work. National Kidney Foundation. Available at: https://www.kidney.org/kidneydisease/howkidneyswrk. Accessed April 26, 2022.
  3. Chronic kidney disease. Mayo Clinic website. Available at: https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/chronic-kidney-disease/symptoms-causes/syc-20354521 .Accessed April 26, 2022.
Quay lại
Chia sẻ:

Bài Viết Liên Quan