Bệnh nhân CKD được xem là nhóm nguy cơ tim mạch cao hoặc rất cao, do đó việc quản lý mỡ máu tập trung vào chẩn đoán theo tuổi/giai đoạn bệnh và điều trị bằng liều cố định hơn là cố gắng hạ mỡ máu theo các đích số học (như LDL-C < bao nhiêu) giống như người bình thường.
Dưới đây là tóm tắt chi tiết các cập nhật và nguyên tắc thực hành cho từng nhóm bệnh nhân:
- Bệnh nhân Suy thận giai đoạn cuối (Đang lọc máu chu kỳ hoặc lọc màng bụng)
Đây là nhóm đối tượng có sự khác biệt rất lớn so với các giai đoạn trước đó, chị cần lưu ý các quy tắc “Nên” và “Không nên” sau:
- KHÔNG KHỞI TRỊ STATIN MỚI: Đối với bệnh nhân đã suy thận giai đoạn cuối phụ thuộc lọc máu, KDIGO khuyến cáo không bắt đầu khởi trị mới bằng Statin hoặc phối hợp Statin/Ezetimibe. Các thử nghiệm lâm sàng lớn (như 4D, AURORA) cho thấy việc hạ LDL-C ở giai đoạn chạy thận nhân tạo không làm giảm được các biến cố tim mạch lớn (như nhồi máu cơ tim hay đột quỵ) hay tỷ lệ tử vong, do cơ chế tổn thương tim mạch ở nhóm này phần lớn do vôi hóa và xơ cứng mạch máu, không phải do mảng bám xơ vữa thông thường.
- TIẾP TỤC DÙNG NẾU ĐÃ DÙNG TỪ TRƯỚC: Nếu bệnh nhân đã được điều trị bằng Statin hoặc phối hợp Statin/Ezetimibe từ các giai đoạn trước đó (khi chưa lọc máu) và đang dung nạp tốt, khuyến cáo tiếp tục duy trì thuốc, không cần thiết phải ngưng lại khi vào giai đoạn chạy thận.
- Bệnh nhân Bệnh thận mạn (CKD) giai đoạn 1 – 5 (Chưa lọc máu)
Đối với nhóm bệnh nhân chưa bước vào giai đoạn lọc máu, chiến lược điều trị được phân loại rõ ràng theo độ tuổi:
- Bệnh nhân từ ≥ 50 tuổi:
- Giai đoạn CKD 1 – 2 (eGFR ≥ 60): Khuyến cáo điều trị bằng Statin.
- Giai đoạn CKD 3 – 5 (eGFR < 60): Khuyến cáo điều trị bằng Statin HOẶC phối hợp Statin/Ezetimibe. Ở giai đoạn suy thận nặng này, sự phối hợp Statin và Ezetimibe (dựa trên nghiên cứu SHARP) mang lại hiệu quả bảo vệ tim mạch vượt trội so với dùng Statin đơn trị liệu.
- Bệnh nhân từ 18 – 49 tuổi:
Chỉ khởi trị Statin cho nhóm tuổi này nếu bệnh nhân có kèm theo ít nhất một trong các yếu tố nguy cơ cao sau đây:
- Đã có tiền sử bệnh mạch vành (Nhồi máu cơ tim, tái thông mạch vành).
- Có tiền sử đột quỵ do thiếu máu cục bộ.
- Có đái tháo đường đi kèm.
- Nguy cơ tử vong do tim mạch hoặc nhồi máu cơ tim không tử vong trong 10 năm vượt mức > 10% (theo các thang đo nguy cơ chuẩn hóa).
- Khuyến cáo về Xét nghiệm và Theo dõi
- Chiến lược “Fire and Forget” (Dùng liều cố định): KDIGO khuyến cáo sử dụng liều Statin chuẩn/trung bình được chứng minh là có lợi trong các thử nghiệm lâm sàng đối với bệnh nhân CKD (ví dụ: Atorvastatin 20mg, Rosuvastatin 10mg, hoặc Simvastatin 20mg phối hợp Ezetimibe 10mg).
- Không cần xét nghiệm theo dõi lipid thường quy để chỉnh liều: Trừ khi cần đánh giá mức độ tuân thủ thuốc của bệnh nhân hoặc để chẩn đoán lại, bác sĩ không cần thiết phải xét nghiệm mỡ máu định kỳ để tăng liều Statin lên mức tối đa chỉ vì muốn đạt một con số LDL-C đích, nhằm tránh độc tính của thuốc trên cơ và gan khi chức năng thận đã suy giảm.
- Quản lý Tăng Triglyceride máu nghiêm trọng
- Nếu bệnh nhân CKD có chỉ số Triglyceride tăng quá cao (> 500 mg/dL hay > 5.6 mmol/L), khuyến cáo ưu tiên hàng đầu là thay đổi lối sống và sử dụng Axit béo Omega-3 liều cao để phòng ngừa nguy cơ viêm tụy cấp.
- Lưu ý về Fibrate: KDIGO rất thận trọng với nhóm Fibrate (như Fenofibrate) ở bệnh nhân suy thận nặng vì thuốc làm tăng Creatinine huyết thanh và tăng nguy cơ nhiễm độc cơ, đặc biệt khi dùng chung với Statin.
Nguồn tham khảo:
- KDIGO Clinical Practice Guideline for Lipid Management in Chronic Kidney Disease.
- KDIGO 2024 Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease.
