Lọc màng bụng - Thẩm phân phúc mạc

Lọc máu là phương pháp điều trị nhằm loại bỏ các chất thải và lượng nước dư thừa ra khỏi cơ thể khi chức năng thận suy giảm. Đối với bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn cuối, có 2 phương pháp lọc máu:

  1. Lọc màng bụng (hay còn gọi là Thẩm Phân Phúc Mạc/ Peritoneal Dialysis, gọi tắt là PD)
  2. Chạy thận nhân tạo (Hemodialysis, gọi tắt là HD)

Lọc màng bụng đem lại nhiều lợi ích cho bệnh nhân. Với phương pháp này, người bệnh suy thận có thể tự thực hiện tại nhà, ít nguy cơ tiếp xúc với người bệnh khác, không phải di chuyển từ nhà đến bệnh viện 3 lần/tuần, không phải phụ thuộc vào máy móc của trung tâm thận nhân tạo. 

Lọc Màng Bụng (Thẩm Phân Phúc Mạc) là gì?

Lọc màng bụng (LMB) là phương pháp lọc máu sử dụng chính màng bụng của người bệnh làm màng lọc thay thế cho thận suy, để lọc các chất chuyển hóa, nước điện giải ra khỏi cơ thể người bệnh, và giúp cân bằng nội môi.

Một ống nhỏ được gọi là catheter được đưa vào ổ bụng của người bệnh thông qua một cuộc phẫu thuật. Catheter này được sử dụng để đưa dịch lọc vào trong ổ bụng, giúp lọc và làm sạch các chất thải ra khỏi máu. Dịch lọc màng bụng được truyền vào ổ bụng qua 1 ống thông (ống catheter). Khi dịch này được đưa vào trong khoang màng bụng, máu đi ngang qua màng bụng sẽ làm sạch các chất thải ra khỏi máu bằng hiện tượng khuếch tán. 

Nước dư thừa và các chất thải được loại trừ như thế nào trong quá trình lọc màng bụng?

Màng bụng là thanh mạc bao phủ khoang bụng. Màng bụng được chia thành hai phần: lá tạng che phủ ruột và các tạng khác, lá thành che phủ thành bụng. Màng bụng có diện tích bề mặt gần bằng diện tích bề mặt của cơ thể và thông thường dao động từ 01 – 02 m2 ở người lớn. Bình thường, khoang ổ bụng chứa khoảng 100ml dịch sinh lý và có thể chứa tới 2 lít dịch lọc màng bụng hay nhiều hơn mà không gây khó chịu hoặc ảnh hưởng chức năng hô hấp.

Nguyên tắc LMB là sử dụng màng bụng như một màng bán thấm ngăn cách giữa hai khoang, một bên là các mao mạch quanh màng bụng và một bên là khoang bụng chứa dịch LMB. Trong thời gian dịch LMB lưu trong khoang bụng, ba quá trình vận chuyển đồng thời xảy ra: Khuyếch tán, siêu lọc và hấp thu. Lượng thẩm tách đạt được và mức độ loại bỏ dịch tùy thuộc thể tích dịch LMB đưa vào (gọi là dịch lưu), tần suất dịch LMB được trao đổi và nồng độ chất thẩm thấu hiện hữu. Quá trình này kết thúc sau một khoảng thời gian nhất định. Vì lý do này, bệnh nhân phải thay dịch mới mỗi 4 giờ hoặc 6 giờ.

Có bao nhiêu phương pháp lọc màng bụng?

Hiện tại có 2 phương pháp lọc màng bụng:

  1. Lọc màng bụng liên tục ngoại trú (Continuous Ambulatory Peritoneal Dialysis, gọi tắt là CAPD)
  2. Lọc màng bụng tự động (Automated Peritoneal Dialysis, gọi tắt là APD)


Việc chọn điều trị bằng phương thức nào tùy vào điều kiện của từng người bệnh (lối sống, nghề nghiệp, nơi cư trú, sự hỗ trợ của gia đình và xã hội…) cũng như đảm bảo được lọc máu qua màng bụng đủ liều.


1. LỌC MÀNG BỤNG LIÊN TỤC NGOẠI TRÚ BẰNG TAY (CAPD)

Dịch lọc sẽ nằm trong khoang màng bụng để làm sạch máu một cách liên tục. Giữa các lần thay dịch, người bệnh có thể di chuyển tự do và tiếp tục thực hiện các hoạt động bình thường của họ như lái xe, đi bộ, học hành, chơi golf…

Lọc màng bụng liên tục ngoại trú được thực hiện bằng tay, với 4 – 5 lần thay dịch mỗi ngày, bảy ngày một tuần.

Cách thay dịch trong Lọc Màng Bụng rất đơn giản. Về cơ bản, quy trình thao tác Lọc Màng Bụng được thực hiện qua 4 bước như sau:

2. LỌC MÀNG BỤNG TỰ ĐỘNG (APD)

Lọc màng bụng tự động là một phương pháp điều trị được thực hiện tại nhà, vào ban đêm khi ngủ, dùng một máy lọc thực hiện theo chu kỳ. Người bệnh chọn phương pháp lọc màng bụng tự động có thể thực hiện các hoạt động hằng ngày hoàn toàn bình thường.

Lọc màng bụng tự động mất khoảng 30 phút để chuẩn bị và cài đặt máy trước lúc đi ngủ. Bệnh nhân sẽ được kết nối vào máy để thực hiện 3 đến 7 chu kỳ thay dịch trong khoảng 8-10 tiếng vào buổi tối.

Một lịch trình tiêu biểu:

Bệnh nhân học cách lọc màng bụng như thế nào?

Các nhân viên y tế của Bệnh viện Đức Khang, bao gồm bác sĩ và điều dưỡng, sẽ đào tạo những kỹ thuật cần thiết để bệnh nhân có thể tự lọc máu tại nhà: kỹ thuật thay dịch lọc, thứ tự các bước tiến hành, vệ sinh cathter, và các phương pháp phòng chống nhiễm khuẩn.

Bác sĩ theo dõi điều trị cho người bệnh lọc máu tại nhà

Bác sĩ sẽ đánh giá hiệu quả điều trị của phương pháp lọc màng bụng thông qua các lần thăm khám và làm xét nghiệm định kỳ tại Bệnh viện của người bệnh. Bác sĩ sẽ thường xuyên đánh giá lại liều lọc máu cho bệnh nhân để đảm bảo rằng bệnh nhân vẫn đang lọc máu đủ liều.

Ưu điểm và nhược điểm của phương pháp Lọc màng bụng

Ưu điểm

  • Không phải đến bệnh viện nhiều lần trong tuần như bệnh nhân chạy thận nhân tạo.
  • Đơn giản, dễ thực hiện ở những nơi không có máy chạy thận, không bị lệ thuộc vào máy móc.
  • Dễ dàng hơn để đi du lịch.
  • Phù hợp cho mọi lứa tuổi từ người già đến người trẻ còn đang đi học, đi làm.
  • Bảo tồn thận tốt, lọc máu tốt.
  • Ít mất máu và ít bị thiếu sắt.
  • Chế độ dinh dưỡng ít bị hạn chế hơn so với phương pháp chạy thận nhân tạo.
  • Không phải sử dụng thuốc chống đông thường xuyên làm hạn chế nguy cơ đột quỵ, xuất huyết tiêu hóa.
  • Lọc màng bụng làm thay đổi các chất hoà tan và lượng nước trong cơ thể một cách từ từ, là một phương pháp lựa chọn cho những người bệnh có huyết động không ổn định.

Nhược điểm

  • Luôn phải mang catheter và bụng hơi to do chứa dịch.
  • Cần trang bị tại nhà: phòng thay dịch, nguồn nước sạch và chỗ chứa dịch.
  • Có thể làm tăng đường máu do dịch lọc màng bụng có glucose.
  • Rò rỉ dịch từ ổ bụng.
  • Hạn chế hoạt động cơ hoành.
  • Nguy cơ viêm phúc mạc (viêm ổ bụng), nguy cơ nhiễm trùng chân ống nếu bệnh nhân không tuân thủ đúng hướng dẫn khi thực hiện tại nhà.

Lưu ý khi lọc màng bụng

  • Nguy cơ hạ huyết áp do siêu lọc rút dịch nhiều. Đặc biệt ở người bệnh xơ gan cổ chướng trong những ngày đầu do nguy cơ tháo mất dịch cổ chướng, dễ dẫn đến tụt huyết áp, giảm albumin máu, nên theo dõi để bù vào.
  • Rối loạn nhịp
  • Hạ thân nhiệt
  • Tăng đường máu
  • Theo dõi cân bằng dịch vào- ra chặt chẽ: đề phòng thừa dịch, mất dịch
  • Chảy máu vị trí đặt catheter hoặc vào khoang phúc mạc
  • Tắc catheter
  • Tụt catheter vào trong hoặc ra ngoài ổ bụng 

Nguồn tham khảo:

  1. Baxter Healthcare
  2. Cẩm nang lọc màng bụng

Liên hệ Hotline 0903.056.132 để được tư vấn về dịch vụ Lọc màng bụng

---

Thông tin chi tiết vui lòng liên hệ:

Bệnh Viện Đức Khang

500 Ngô Gia Tự, P9, Q5, TP.HCM (cổng chính)

129A Nguyễn Chí Thanh, P9, Q5, TP.HCM (cổng phụ)

Hotline Đơn Vị Lọc Máu: 0931.888.457

Hotline Bệnh Viện: 0903.056.132

Chia sẻ